13-1-2026 - Monumentenstatus geweigerd, erfgoedclubs procederen

Midden in Naaldwijk woedt al jaren een strijd om een plek die bedoeld was voor rust en bezinning: de RK-begraafplaats aan de Dijkweg. Morgen staan betrokkenen opnieuw bij de rechter, omdat de gemeente het kerkhof niet als monument wil aanwijzen.

door Mina EMAD

Voor erfgoedorganisaties als Terebinth is de begraafplaats veel meer dan een lap grond. "Dit is geen restgrond, dit is erfgoed dat je bewaart", zegt bestuurslid Korrie Korevaart. In de graven rusten boeren, middenstanders en ook de weldoener die meebetaalde aan de bouw van de Adrianuskerk.

Volgens Korevaart sluit behoud van het kerkhof aan bij het Faro-verdrag, dat Nederland ondertekende. Daarin staat dat de gemeenschap zelf bepaalt wat erfgoed is en wat aan volgende generaties wordt doorgegeven. Honderden mensen ondertekenden een petitie om ruiming te voorkomen; nabestaanden voelen zich verraden, omdat zij dachten dat hun kerkelijke bijdragen ook voor het kerkhof waren.

Aan de andere kant staat de Rooms-Katholieke Parochie Westland, eigenaar van de begraafplaats. "Wij vinden zelf dat het er niet mooi meer uitziet. Dat is dan nog netjes gezegd", zegt André Vijverberg van de commissie beheer.

Volgens hem is de vervallen staat het gevolg van oude afspraken. De begraafplaats zou na afloop van de grafrust worden geruimd. "Als je weet dat je binnenkort gaat verhuizen, ga je je huis ook niet meer groot opknappen", zegt hij.

Puntensysteem
Het Westlandse college liet een adviesbureau onderzoeken of het kerkhof in aanmerking komt voor monumentale bescherming. Op basis van een puntensysteem scoorde het 13 punten, er zijn er 14 nodig. In 2006 en 2007 lag de score hoger, maar de sloop van het naastgelegen De Harmonie deed de waardering dalen. De Gemeentelijke Monumentencommissie sprak zich eerder tweemaal positief uit over bescherming.

Morgen draait het bij de rechter niet om ruimingsvergunningen, maar om de vraag of het college de monumentenstatus terecht heeft geweigerd. Als de eisers, meerdere erfgoedorganisaties, gelijk krijgen, moet Westland het besluit herzien en zal de parochie zich 'herbezinnen op de toekomst van het kerkhof', aldus Vijverberg.

Zelfs als de rechter de gemeentelijke weigering in stand laat, is directe ruiming nog niet aan de orde, benadrukt Vijverberg. "Dat kan nog wel een jaar duren." De parochie heeft daarvoor toestemming nodig van het bisdom, moet verschillende procedures opnieuw doorlopen en rekening houden met natuurregels.

Als de graven daadwerkelijk worden geruimd blijft het centrale beeld op het terrein behouden, met daaromheen een verzamelgraf waar enkele stenen van betekenisvolle dorpsgenoten een plek krijgen. Wat er daarna met de grond gebeurt, is nog onduidelijk. "De bestemming is 'maatschappelijk', dus elke nieuwe invulling vraagt overleg met de gemeente. En mogelijk een aanpassing van het bestemmingsplan", zegt André Vijverberg.

Groene oase
Voor tegenstanders van de ruiming is het kerkhof juist een zeldzame plek waar cultuur en natuur samenkomen: een groene oase midden in een versteend centrum, omringd door nieuwbouw en tegenover een rijksmonumentaal woonhuis. Zij zien er bovendien een educatieve plek in, waar schoolklassen kunnen leren over de katholieke geschiedenis van Naaldwijk.

Korevaart wijst op voorbeelden in Rockanje en Cuijk, waar oude kerkhoven een nieuwe functie kregen als wandelpark en gedenkplek. "Je kunt geld verdienen aan de grond, maar weg is weg", zegt ze. Vijverberg is benieuwd naar de uitkomst van de rechtszaak. "Als het een monument wordt, zullen we dat moeten accepteren. Dan begint er een heel ander gesprek."

(bron: AD-Westland)