4-6-2026 - Johan (86) verzorgt elke dag graf van zijn vrouw, maar hoort dat er goud uit kisten is gestolen: ‘Hoe diep kun je zinken?’

Groot is de verontwaardiging over de 60-jarige grafdelver die wordt verdacht van diefstal van goud uit graven op de sjieke begraafplaats Kerkhoflaan in Den Haag. Tussen de graven kunnen nabestaanden amper woorden vinden. „Het respect voor de doden is ver te zoeken.”

Door: Carel van der Velden, Mart de Otter

Johan Kleijn (86) geeft de plantjes met veel precisie water. Ze staan prachtig in bloei op het graf van een oude bekende. De Scheveninger is dagelijks op de begraafplaats te vinden. Als de plantjes zijn verzorgd, verstopt hij zijn gietertje achter de zerk en wandelt hij naar een ander pad.
Daar ontfermt hij zich over het familiegraf, waar behalve zijn ouders en zijn broer ook zijn zes jaar geleden overleden echtgenote haar laatste rustplaats vond.
„Het is vreselijk wat hier is gebeurd”, zegt Kleijn, die zijn halve leven heeft gevaren, zoals het een echte Scheveninger betaamt. Eerst in de visserij, later op een sleepboot. Een grafdelver van deze begraafplaats zou gedurende drie jaar zijn slag hebben geslagen en gouden sieraden en zelfs vullingen uit kisten hebben gestolen. „Gaat het om een medewerker van de begraafplaats? Dan zou ik hem moeten kennen”, zegt Kleijn.
„Het is natuurlijk te triest voor woorden dat iemand sieraden en gouden vullingen uit een graf steelt. Hoe diep kun je zinken als mens? En dat allemaal voor een paar rotcenten. Ik heb hier eigenlijk geen woorden voor.”
Het gebrek aan respect staat in schril contrast met de grote zorg waarmee Kleijn de doden eert. Op de enorme begraafplaats is hij rond het middaguur de enige die graven verzorgt.
Terwijl op naburige graven dennenappeltjes en takjes zijn gewaaid, is het familiegraf spic en span. „Ik veeg elke dag het graf schoon”, vertelt hij. „Zie je die namen op de steen? Onderop is nog wat ruimte vrijgelaten. Daar kom ik te staan. Ik ben de laatste van de familie die hier zal worden begraven.”

Het Haagse stadsbestuur reageerde ‘vol afschuw’ op het nieuws. ‘Dit moet afschuwelijk zijn voor de nabestaanden van de overledenen die op deze begraafplaats zijn begraven’, aldus het college. De stad heeft een telefoonnummer en e-mailadres geopend voor nabestaanden die met vragen zitten.

Grafrechten
De familiegraven met eeuwig grafrecht zijn met rust gelaten. De inmiddels op non-actief staande medewerker van de begraafplaats sloeg zijn slag op wat Kleijn ‘de Scheveningse kant’ van de begraafplaats noemt. Aan de achterzijde liggen de algemene, veel bescheidener graven die doorgaans na tien of twintig jaar worden geruimd, als nabestaanden geen interesse hebben om de grafrechten te verlengen. De belofte is dat de stoffelijke resten na het ruimen met zorgvuldigheid en respect in een verzamelgraf worden herbegraven. „Dat vertrouwen is ernstig beschaamd”, meent Kleijn.
Tijdens het gesprek met Kleijn zijn er opvallend weinig bezoekers op de begraafplaats. Dat wordt wellicht verklaard door het feit dat veel doden al lang geleden zijn overleden. Onder hen zijn staatslieden als Troelstra, Thorbecke en Colijn. Ook vliegtuigpionier Albert Plesman en de schilders Jacob Maris en Jan Weissenbruch, meesters van de Haagse School, hebben hun laatste rustplaats gekregen op begraafplaats Kerkhoflaan.

Kleijn heeft echter een prozaïscher oorzaak voor de rust op het ‘Père-Lachaise van Den Haag’. „Er hangt vandaag regen in de lucht. Dan komen de mensen niet.”


Vers verdriet
Een Haagse vrouw (83) vormt de uitzondering. Samen met haar kleinzoon schuifelt ze over de paden. Ze is op weg naar het graf van haar echtgenoot. Hij ligt in het familiegraf in de directe nabijheid van zijn ouders en oma.

Het verdriet is nog vers. Haar man overleed afgelopen september. Met grote regelmaat bezoekt de weduwe de begraafplaats aan de Kerkhoflaan om te kijken hoe het graf erbij ligt. „Ik kom hier elke week. Ik weet precies waar ik moet afslaan.”
De vrouw zegt niet geschrokken te zijn van de lijkenpikkerij. Ze heeft niet zo’n hoge pet op van de heersende moraal. „Ik kijk nergens meer van op, want de normen en waarden zijn veranderd”, verklaart de Haagse. „Er wordt van alles ontheiligd. Vroeger hadden we respect voor iemand die overleden is. Niks is de mens vreemd. Ik voel me soms niet thuis in deze tijd. Omdat het mijn en dijn is vervaagd.”

Lijkenpikker
Ook verkoopster Sonja van de bloemenkiosk bij de begraafplaats laakt de normvervaging. Ze weet niet wat ze aan moet met het nieuws van de grafdelver die zich tot lijkenpikker heeft ontpopt. „Ik vind het een raar verhaal. Maar ik verdiep me er maar niet te veel in, want ik denk in plaatjes.”

Dat zelfs de begraafplaats niet immuun is voor hebzucht, is voor haar overigens geen nieuws. „Hier worden ook dierbare spulletjes van graven gestolen. Zoals altaartjes of beertjes. Mensen zijn een beetje koekoek tegenwoordig.”

‘Ontzettend sneu’
Op de begraafplaats kijkt de kleinzoon van de weduwe amper op van de gebeurtenissen. Maar dat is misschien wel omdat hij criminologie heeft gestudeerd. „Het verbaast me niet dat het gebeurt, maar het is wel ontzettend sneu.” Volgens hem zijn er voor zo’n grafdelver genoeg mogelijkheden om zijn slag te slaan. „Er loopt hier niemand op de begraafplaats. En hij weet wie waar ligt, hij heeft de informatie. Gelegenheid maakt de dief.”

Met zijn oma speculeert hij over de motieven van de verdachte. De 83-jarige vrouw heeft het sterke vermoeden dat het met hebzucht te maken heeft. „De mensen hebben nooit genoeg, net als Rupsje Nooitgenoeg.” Haar kleinzoon wil niet te snel oordelen. „Je kent de situatie van de desbetreffende meneer niet. Misschien heeft hij het financieel zwaar.”

Afweging
Zijn oma vindt dat bij voorbaat lariekoek. „We hebben het tegenwoordig allemaal zwaar.” De misdrijven kunnen niettemin grote gevolgen hebben, erkent hij. „Het is erg als mensen straks de afweging gaan maken om iets wel of niet meer mee te geven in een kist, omdat ze bang zijn dat het wordt afgepakt. Dat zijn erge dingen. Dat je daar überhaupt over moet nadenken.”

Bij oma en kleinzoon is de opluchting groot. Het familiegraf van de naasten is ongeschonden. De verdachte sloeg zijn slag honderd meter verderop. Ondanks hun aanvankelijk nuchtere reactie laat het nieuws hen echter niet onberoerd. „Ik ben niet bang”, zegt de vrouw. „Maar verdrietig wel. Mijn hart huilt.”

(bron: AD-Den Haag)