11-9-2026 - Grafsteen van iconische Deventenaar lag jarenlang naast het rookhok op een industrieterrein

Het is een lekkernij waar Deventer om bekendstaat. Maar waar was de grafsteen gebleven van de man die zorgde voor de bijnaam Koekstad? Die steen is nu terug op de laatste rustplaats van Jacob Bussink. „Als een van de bekendste Deventenaren ooit verdient hij dit.”

door: Martijn Ubels

Op het industrieterrein aan de drukke Hanzeweg lag tot voor kort op een vergeten plek de grafsteen van een beroemde Deventenaar. In een berm, zonder dat mensen het in de gaten hadden.

De man achter Deventer Koek verdient beter. „Ik denk dat ook veel Deventenaren niet wisten dat daar zijn steen lag”, zegt Jan van Coeverden. „De steen lag bij de fabriek, naast een rokershokje voor het personeel. De steen lag er verloren bij. Onder het mos, onleesbaar, niet meer te herkennen.”

Op zich was de plek niet gek, want die fabriek is de Deventer koekfabriek. De naam Bussink is na meerdere internationale overnames verdwenen van de gevel. Inmiddels wordt de Deventer Koek gemaakt onder de vlag van Biscuit International.

Tegelijk was de plek ook weer wél gek. Want het graf van Jacob Bussink is op de Oude Begraafplaats, tegen de binnenstad aan.

Van Coeverden was geprikkeld door het ontbreken van de grafsteen op het graf, terwijl Bussink daar volgens de grafregisters begraven ligt. Van Coeverden is bestuurslid van de stichting, die de begraafplaats beheert.

Uitzoekwerk leerde dat de grafsteen in de jaren 60 naar de fabriek aan de Hanzeweg was verhuisd. „Ik kreeg contact met een manager van de fabriek. Na overleg hebben we toestemming gekregen om de steen weg te halen.”

De Oude Begraafplaats is een rijksmonument. Begraven wordt er niet meer; in 1918 gebeurde dat voor het laatst. „Op de begraafplaats ligt de steen weer in de context. Bij andere Deventer notabelen én beschermd.”

Want: „Aan een rijksmonument mag je niets veranderen. Bij de fabriek is er het risico dat de steen ineens weg is.” Als bijvoorbeeld bij een uitbreiding de steen over het hoofd wordt gezien.

De steen ligt sinds vorige week weer op de begraafplaats en is grondig schoongemaakt. De letters zijn weer leesbaar.

Jacob Bussink overleed in 1848. Deventer Koek, gemaakt volgens een vastgelegd recept, bestaat sinds de middeleeuwen. Bussink bedacht de koek niet, maar nam in de 19de eeuw de bakkerij met het recept over. Hij maakte Deventer Koek groter en groter. Nog steeds is er op de Brink het Deventer Koekwinkeltje.

Terug naar de begraafplaats: het is bijzonder dat een steen is teruggehaald. „Ik kan me zoiets niet eerder herinneren”, zegt Bert Prummel. Hij is al jaren bestuurslid en vrijwilliger bij de begraafplaats. Maar: „Bijzonder is ook dat een grafsteen van de begraafplaats is weggehaald.”

Bij de steen van Bussink gebeurde dat in de jaren 60. Prummel: „De stad wilde uitbreiden. Er waren zorgen dat de begraafplaats plaats zou maken voor woningbouw. De fabrieksleiding van Bussink vreesde dat ook en haalde de grafsteen naar de vrij kort daarvoor geopende fabriek.”

Oase van rust
Het is een bijzonder verhaal, dat past bij de bijzondere plek die de Oude Begraafplaats is.

Tegenwoordig is de begraafplaats middenin de stad een oase van rust. Er is een bescheiden vorm van beheer en onderhoud door vrijwilligers en het Groenbedrijf. Maar de natuur heeft de laatste decennia flink haar gang kunnen gaan. Dat geeft de begraafplaats een weelderig karakter.

Je mag over de graven lopen, zegt Van Coeverden tijdens een rondleiding. Dat kan ongemakkelijk voelen, maar is niet oneerbiedig. „Een aantal graven is anders ook niet te bereiken, ze liggen rij aan rij naast elkaar. Bovendien: nog verder terug werd er in de kerk begraven. Over die graven lopen mensen ook.”

Toch gaat de moderne tijd niet aan de begraafplaats voorbij. Onlangs zijn bijna alle namen van mensen die begraven liggen op de Oude Begraafplaats in een online database ingevoerd. Dat zijn er uiteindelijk 34.000.

Van Coeverden had al contact iemand uit Drenthe. Die persoon wist dat iemand uit zijn familie in Deventer begraven lag. „Maar niet waar. Dankzij de database wel. Hij heeft laatst een bezoek gebracht aan de begraafplaats.”

Van Coeverden gniffelt weleens als mensen vertellen dat ze een schitterende, oude begraafplaats hebben bezocht in het oude Rome, maar nog nooit op de begraafplaats in Deventer zijn geweest.

„Nou, ik woonde al 30 jaar in Deventer en was hier tot vijf jaar geleden ook niet geweest. Ik was onder de indruk en ben meteen donateur geworden.”

De begraafplaats is tijdens Open Monumentenweekend te bezoeken. Compleet programma: openmonumentendagdeventer.nl

(bron: dS De Stentor)