21-5-2026 - Stilgeboren baby’s duiken op na vondst schrift over oude begraafplaats, gemeente ziet af van ruimen graven

Bij de oude begraafplaats in Schoonrewoerd is een verborgen verleden opgedoken na de vondst van een oud schrift. Daarin staan 35 onbekende begravingen genoteerd van volwassenen en levenloos geboren kinderen. Het is alleen niet duidelijk waar de stoffelijke resten zich precies bevinden. De beoogde aanpassing van het terrein is daarmee van de baan.

door: Michel Broekhuizen

De eeuwenoude begraafplaats naast de hervormde kerk in het centrum werd jarenlang nauwelijks gebruikt. In het gemeentelijke beleidsplan voor begraafplaatsen uit 2023 werd juist opgenomen dat het terrein opnieuw ingericht zou worden, zodat inwoners van Schoonrewoerd er in de toekomst weer begraven konden worden. Volgens de gemeente leefde die wens bij een deel van de dorpsbewoners en zou het bovendien extra begraafcapaciteit opleveren.

Om de plannen voor te bereiden organiseerde de gemeente eind 2024 een bewonersavond. Daarnaast plaatste de gemeente bij 216 graven opvallende bordjes met de oproep aan mogelijke rechthebbenden of nabestaanden om zich te melden.

Juist die actie zette veel in beweging. De gemeente ontving tientallen reacties van inwoners, families en rechthebbenden. Sommigen maakten bezwaar tegen de plannen, anderen reageerden juist enthousiast omdat zij graag op de oude begraafplaats begraven wilden worden. Nabestaanden wilden vooral weten waar hun familieleden precies lagen begraven en wat er met de graven zou gebeuren.

35 onbekende graven
De oproep leverde nog iets opmerkelijks op. Via een inwoner kreeg de gemeente een oud schrift in handen met namen van overleden personen die op de historische begraafplaats zouden liggen, maar niet in de administratie voorkwamen. Volgens het college gaat het om zeker 35 onbekende begravingen van volwassenen en levenloos geboren kinderen uit de periode 1900 tot 1980.

Het is historisch niet uitzonderlijk dat stilgeboren kinderen in die tijd beperkt of afwijkend werden geregistreerd. Daardoor ontbreken namen soms in de burgerlijke stand, terwijl er wel sprake was van een begrafenis. Bij volwassenen kwam gebrekkige registratie minder vaak voor en ging het meestal om armenbegravingen, onbekende overledenen of onvolledige archieven.

De graven liggen verspreid over het terrein en blijken lang niet altijd volgens de huidige indeling te zijn aangelegd. Daarmee ontvouwde zich een gevoelig dossier vol onduidelijkheden en kwam de aanpassing op losse schroeven te staan.

Volgens de gemeente is het onmogelijk geworden om verantwoord nieuwe paden en graven aan te leggen, omdat niet duidelijk is waar alle stoffelijke resten zich bevinden. Ook spelen juridische problemen een rol. Voor veel oude graven zijn geen rechthebbenden meer bekend, terwijl andere graven nog wel lopende rechten hebben. De gemeente vreest dat nieuwe wandelpaden anders letterlijk over bestaande graven zouden komen te liggen.

Geen nieuwe graven
Het college concludeert daarom dat aanpassingen niet uitvoerbaar zijn en wil het plan schrappen. Dat betekent ook dat er geen nieuwe graven meer worden uitgegeven op de begraafplaats. Bijzettingen in bestaande familiegraven blijven wel mogelijk, zolang er ruimte is in het graf en er een levende rechthebbende geregistreerd staat.

De kwestie ligt gevoelig in Schoonrewoerd. Eerdere plannen om graven te ruimen zorgden al voor onrust, zeker omdat veel families niet precies weten welke rechten nog bestaan of waar documenten zich bevinden. De gemeente erkent nu zelf dat in het verleden ‘anders en minder zorgvuldig’ werd geregistreerd dan tegenwoordig.

Volgens het college brengt het nieuwe besluit vooral duidelijkheid. Tegelijkertijd zullen sommige inwoners teleurgesteld zijn, omdat eerder verwachtingen zijn gewekt dat begraven op de oude begraafplaats weer mogelijk zou worden. Voor compensatie van enkele toezeggingen heeft de gemeente 20.000 euro gereserveerd.

De gemeenteraad stemt naar verwachting op 4 juni in met de wijziging in het beleidsplan.

(bron: AD-Vijfherenlanden)